Executive Blog: Bestrijd overheidsverspilling, investeer in mensen

Bestrijd overheidsverspilling, investeer in mensen

Door: Piet van Vugt

De Nederlandse overheid verspilt jaarlijks 4 tot 5 miljard euro door mislukte IT-projecten. Dit werd onlangs bekend tijdens een onderzoek van de Tweede Kamer. De meeste ICT-projecten van de overheid blijken te mislukken en hoe groter het project, hoe kleiner de kans van slagen. Dat is een ernstig probleem, dat volgens mij wordt veroorzaakt doordat de overheid onvoldoende investeert in de competenties van eigen medewerkers.

Volgens de onderzoekscommissie van de Tweede Kamer wordt slechts 30 procent van alle IT-projecten binnen de overheid succesvol afgerond. De grote meerderheid loopt op een mislukking uit. Van projecten met budgetten boven de 7,5 miljard euro slaagt zelfs maar 7 procent. Dit structurele falen van de overheid zou volgens mij opgelost kunnen worden door te investeren in de mensen binnen de overheid. Geef hen de middelen, competenties en training om kennis te delen en efficiënter samen te werken, en nog belangrijker: geef ze een rol in de totstandkoming van IT-projecten. Dat is volgens mij het recept voor een efficiëntere overheid en succesvolle IT-projecten.

Vervreemd van doelstellingen

Hans Mulder, hoogleraar en onderzoeker, werd in een hoorzitting door de commissie gevraagd wat volgens hem de belangrijkste reden is voor de vele mislukkingen. In zijn top 10 van redenen zouden de eerste drie volgens hem over mensen gaan en niet over technologie. Dat ben ik helemaal met hem eens. De ontwikkelaars in veel IT-projecten van de overheid lijken namelijk totaal vervreemd te zijn van de organisatie en de mensen die met hun IT-oplossingen moeten werken. 30 procent van de projecten levert IT-systemen op die totaal onbruikbaar zijn en 46 procent levert weliswaar een werkend product op, maar dan worden budgetten en deadlines overschreden of het eindresultaat wijkt af van het oorspronkelijke plan. Die slechte resultaten duiden volgens mij op een uiterst inefficiënte ontwikkelmethodiek, die veel raakvlakken heeft met de ouderwetse watervalmethode. Alles draait om dichtgetimmerde contracten en het in één keer opleveren van de talloze functionele eisen die men bij aanvang van het project nodig denkt hebben. Maar als je tijdens het ontwikkelproces de gebruikers negeert, geen contact meer hebt met de organisatie en niet aanvoelt wat men nodig heeft, dan is een project gedoemd te mislukken.

Mensen het middelpunt van IT projecten

In mijn beleving zou de discussie bij nieuwe IT projecten dan ook vooral moeten gaan over de competenties van de eigen medewerkers en gebruikers, en niet om de technische oplossingen. Het klinkt zo logisch, maar is het dat ook? Ik heb de afgelopen jaren veel aanvragen voor grote IT projecten voorbij zien komen, maar bijna in alle gevallen staat er achterin nog ergens een paragraafje dat er ook een plan moet komen om de gebruikers te leren werken met de oplossing. Er wordt, op enkele uitzondering na, geen rekening gehouden met de bestaande competenties in de organisatie, niet die van de gebruikers en ook niet die van het projectteam. Zou het niet een goed idee zijn als competentiemanagement een centraal thema wordt van ieder nieuw IT project binnen de overheid?

Samenwerking en interactie

Toegegeven, overheidsprojecten zijn meestal geen kleine projecten, denk aan de Gemeentelijke Basisadministratie (GBA), Werk.nl, het Elektronisch Patiëntendossier, het C2000-systeem en de ov-chipkaart. De commissie stelt dan ook dat de leveranciers dit vaak onderschatten. Maar wat de commissie de overheid vooral aanrekent, is dat er binnen de overheid onvoldoende kennis bestaat van aanbestedingen en informatica, waardoor projecten iets te makkelijk worden overgedragen aan IT-leveranciers. Oud-projectleider Swier Jan Miedema stelde bovendien dat de overheid hierbij vaak in de tang zit van zeven grote IT-leveranciers die het tempo en de kosten bepalen. In mijn beleving zou de overheid zich deze boodschap aan moeten trekken en moeten beginnen met investeren in de kennis en vaardigheden van eigen personeel.

Kleinere projecten zouden volgens de commissie meer overzicht en ruimte bieden voor communicatie. Dat klinkt mooi, maar ook een beetje simplistisch. Waarom wordt er niet aangedrongen op agile ontwikkelmethoden? Dan is de kennis van informatica namelijk geen bezwaar meer. Een IT-leverancier wordt dan juist gedwongen om samen met de overheid aan de slag te gaan om de beoogde doelstellingen op te leveren. De voordelen van agile zijn immers ruimschoots aangetoond, maar om daarvan te profiteren moeten werknemers wel getraind worden om op die manier te kunnen werken. Het scheelt maar een ‘r’, maar stel contact boven contract en investeer in je mensen. Daarmee bestrijd je overheidsverspilling.

Deel via:
LinkedInTwitterFacebookGoogle+WhatsAppEmail